شهر مجازی و شهر واقعی
مقدمه
« اگر با این سوال شروع کنیم که شهر چیست ؟ بدون شک باید به تاریخ پیدایش شهر توجه کنیم. زیرا تعریف شهر بدون توجه به این که شهر در چه زمان و مکان پدید آمده است ، میسر نخواهد بود. موضوع جالب توجه این که شهر ها نسبت به تاریخ زندگی بشر عمر کوتاهی دارند.» ( ممتاز، 9:1379) عنصر زمان و مکان نیز در شهرهای مجازی از ارکان مهم و باز تعریف شده در این فضا هستند وشهرمجازی عمر بسیار کوتاه تری از شهرهای واقعی دارد. اندیشمندان حوزه « جامعه شناسی شهر » از شهرها در طول تاریخ با نام های شهر های اولیه یا شهرهای قبل ازانقلاب صنعتی ، شهر های آغاز انقلاب صنعتی ، بعد از انقلاب صنعتی ، کلان شهرها و تکنوشهرها یاد می کنند و هم اکنون نیزاز ایجاد شهرها درفضای مجازی یاد می شود که ارتباط نزدیکی با دیجیتالی شدن و انفجار اطلاعات در جامعه اطلاعاتی دارد.شاید زمانی برسد که از شهرهای مختلف مجازی صحبت شود و آن چه را که درعصر حاضر با آن روبه رو هستیم ، شکل ابتدایی شهر مجازی تلقی شود که امکاناتی چون اقتصاد مجازی ، تجارت مجازی، بانکداری مجازی ، دولت مجازی، ادارات مجازی، شرکت های مجازی، پول مجازی ، خدمات مجازی ، تفریحات مجازی و آموزش مجازی دوران ابتدایی تولد خودرا در برابر آینده طی می کنند. در این بخش با مقایسه مولفه های شهر مجازی و واقعی به تفاوت ها و شباهت های این دو فضا می پردازم
برای شناخت بیشترشهرمجازی و ظرفیت های ایجاد شده لازم است تا با خصیصه های سکونت های شهری در فضای واقعی و مقایسه آن با فضای شهر های مجازی آشنا شویم.گوردون چایلد وجه تمایز سکونت های شهری را از سکونت های دیگر در ده عامل جمعیت متراکم دریک منطقه محدود، مشاغل تخصصی، هنر و هنرمندان ، خط ومفهوم اعداد،علوم دقیق،تجمع تولید مازاد، دولت، بناهای عظیم و معماری قابل توجه ، تجارت بین المللی وجامعه با ساخت طبقاتی تعریف می کند.( چایلد 1951، صص30- 22 . به نقل ممتاز17:1379 - 15)
1- شهر واقعی : پیدایش متخصصین تمام وقت مانند روسا ، روحانیون، نویسندگان ، کارکنان حمل ونقل
شهر مجازی : پیدایش متخصصین در شهر مجازی نیز یکی از ملزومات می باشد که شهروندان مجازی برای مسائل در گیر در شهر مجازی به آنان رجوع می کنند . متخصصین با توجه به خصیصه های مجازی و درنوردیدن محدودیت های زمانی در عرصه واقعی ، امکان تمام وقت بودن نسبت به فضای واقعی افزایش می یابد.چه بسا با توجه به تکثر شغل هایی را که فضای مجازی و تکنولوژی های نوین به وجود می آورند ، پیدایش متخصصین بیشتر احساس می شود. 
2-- شهر واقعی : تراکم بیشتر شهر در مناطق شهری نسبت به سایر سکونتگاه ها است.
شهرمجازی : تراکم جمعیت درشهر مجازی با استفاده از کاربران این فضا باز تعریف می شود.تراکم کاربران و شهروندان مجازی در فضا هایی مانند برخی از وب سایت های شناخته شده و معتبر دارای امکانات بیشتر و فعال تر در شهر مجازی است.
3- شهر واقعی : هنر به شکل قابل توجهی در شهرهای اولیه توسط هنر مندان که تخصصی کار می کردند خلق شده است.
شهرمجازی : طراحی وب سایت ها و بازتاب هنر در طراحی وب سایت ها و فضای شهری مجازی نیازمند به متخصصین و هنرمندانی آشنا با فرهنگ و فضای شهرمجازی می باشد.
4- شهر واقعی : پیدایش خط و مفهوم اعداد در اولین شهر های جهان پدید آمد. ابتدا کارکرداصلی خط و اعداد ثبت میزان مواد غذایی ذخیره شده ، احشام یا نقل و انتقال زمین بوده است.
شهر مجازی : زبان عددی و دیجیتال نیز از مفاهیم پایه ایی در این فضا می باشد و بسیاری از ساختارها وکاربرد ها از این فضا با استفاده از این منطق صورت می پذیرد.ثبت اطلاعات و نقل و انتقال از فضا های مجازی با اعداد و منطقی مبتنی بر اعداد صورت می گیرد .« منطق دیجیتالی تغییر با منطق ریاضی و تبدیل یک تولید به هزاران تولید است.»(عاملی 1385)
5- شهر واقعی : اشکال ابتدایی علوم ریاضیات و نجوم توسط بخشی از جمعیت که با سواد بوده اند به وجود می آید . محاسبه زمان با استفاده ازنجوم شکل می گیرد .و حتی سومری ها از این طریق زمان آبیاری مزارع خود را تعیین می کردند معابد سومری با معماری جالب توجه آن بدون دانش ریا ضی نمی توانسته ساخته شود.
شهر مجازی : دقیق تر شدن علوم و باز هم استفاده از منطق دیجیتال در زمینه های مختلف از خدمات تاسایر موارد جدایی ناپذیراز فضای مجازی است.از خدمات پزشکی گرفته تا کتابخانه ها با صفر ویک شدن و دقیق تر شدن سرو کار دارند.
6- شهر واقعی : خراج یا مالیات از جانب کشاورزان به روحانیون یا مدیران شهری پرداخت می شده ، و به این ترتیب تولید مازاد جمع آوری می گردیده است . بدون وجود یک قدرت مر کزی مازاد تولید اندک تولید کنندگان مبدل به یک سرمایه قابل توجه و قابل استفاده نمی شد.
شهرمجازی : خراج یا مالیات بگیرهای این فضا نیز در فضای اقتصاد مجازی و حتی خدماتی مانند ارائه پهنای باند وبانک ها ، شرکت ها و تجارت های مجازی صورت می گیرد.
7- شکل گیری دولت نشان دهنده تنظیم جامعه بر مبنای نوع سکونت است. یعنی تفکیک شهر از روستا. به علاوه پرداخت مالیات از جمله وظایف فرد نسبت به دولت محسوب می شده است.
دولت در این فضابه شکل دولت الکترونیک تغییر یافته است.پرداخت ماهیانه و یا سالیانه به مخابرات و یا آی اس پی هاعلاوه بر مالیات ها وارد زندگی شهروندان مجازی شده است.
8- شهر واقعی : بنا های عظیم و با شکوه که نمایشگر تولید مازاد جامعه بودند و در شهر ها ساخته می شدند.
شهرمجازی: بنا درشهر مجازی سازه های قدرتمند در فضای مجازی هستند که از شکوه و جلال مجازی (عاملی 1385)در این فضا استفاده کرده اند. مانند برخی از وب سایت ها و وبلاگ ها و ساختمان های هوشمند که مجهز به زیر ساخت های تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات هستند ، با کنترل و عکس العمل هوشمند شرایط محیطی و انسانی یک محیط آرام ، امن و قابل زندگی ، زیبا ، و... و در عین حال کم هزینه را برای ساکنین خود فراهم می آورد . (عشقی ، 1383)
9- شهر واقعی : تجارت خارجی به علت وجود تولید مازاد پدید می آید و حتی در شهرهای اولیه هم وجود داشته و با اهمیت بوده است که نمایشگر وابستگی متقابل جوامع به یکدیگر فراتر از روابط محلی می باشد.
شهر مجازی : تجارت خارجی در فضای مجازی از گستردگی و فرامحلی بودن بیشتری نسبت به فضا پیشین برخوردار است زیرا با توجه به فرامحلی شدن روابط ، فضای ارتباطی بیشتری برای تجارت در عرصه جهانی فراهم می شود.
10- شهر واقعی : جامعه ایی با ساخت طبقاتی در اثر توزیع نابرابر منابع و فعالیت های تخصصی پدید می آیدبرگزیدگان کارکرد های مهمی را در جامعه عهده دار بودنداغلب دینی ، سیاسی ، و نظامی . شیوه زندگی آنان تفاوت آشکاری با روستاییان کشاورز داشت.
شهرمجازی : ساخت طبقاتی در این فضا با شکاف دیجیتالی و سواد رسانه ایی وآشنایی بیشتر یا کمتر با فضای مجازی تعریف می شود البته ممکن است با طبقه اقتصادی افراد هم ارتباط داشته باشد، اما با توجه به فضای عدالتی که می تواند در فضای مجازی صورت بگیرد نقش آن نسبت به قبل کمتر خواهد شد.شکاف های دیجیتالی درفضای مجازی می تواند برگزیدگان و طبقه مقابل آن را به وجود آورد. که این مسئله با عواملی که می توانند از ضروریات شهر باشند در ارتباط است.
چند عامل برای شکل گرفتن شهرواقعی خصوصا شهرهای اولیه ضرورت دارد.« محیط مناسب طبیعی، فراوانی مواد غذایی و آب،موقعیت مناسب جغرافیایی از نظر حمل ونقل و ارتباطات، پیشرفت تکنیک، پیدایش تولید مازاد،پیدایش نظام رهبری سیاسی»(ممتاز، 23:1379)
باز هم اگر این عوامل در کنار عوامل ضروری شهر مجازی قرار دهیم متوجه هم پوشانی آن می شویم.محیط مناسب طبیعی در فضای مجازی همان محیط مطلوب برای کاربران و شهروندان فضای مجازی می باشدبرای مثال وجود سخت افزارهایی در سطح گسترده چون رایانه ها و پهنای باند ها محیطی مناسب برای ایجاد شهر مجازی و استفاده شهروندان از این فضا می شود. موقعیت مناسب جغرافیایی در فضای مجازی به علت مکان مند نبودن فضای مجازی ، مکان هایی تعریف می شود که امکان برقراری ارتباط با سایر شهروندان در شهر مجازی سهل تر و سریع تر باشد. پیدایش تولید مازاد درشهر مجازی با سازه های اقتصادی و تجاری در این فضا وحتی سازه های کوچکتر دیگری چون وبلاگ ها می تواند انجام پذیرد.حتی مازاد تولید در شهر مجازی می تواند اطلاعات باشد. پیدایش نظام رهبری سیاسی در این فضا به دست قدرتمندان فضای مجازی می باشد.کسانی که با قدرت در این فضا می توانند کارکرد های این فضا را جهت دهی کنند. لذا توجه به شهر مجازی و برنامه ریزی جهت ساماندهی این شهر ، می تواند بسیاری از مشکلاتی را که شهر های واقعی با آن در گیر هستند کاهش دهد.
۱- عاملی . س . ر .(1385) ، جزوه درسی مطالعات فضای مجازی ، ترم دوم سال تحصیلی86-85، دوره کارشناسی
۲- عشقی . م .(1383) ، ساختمان های هوشمند در شهر مجازی ، سمینار شهر مجازی اسفند83 ، ویژه نامه شماره 3
۳- ممتاز. ف.(1379) ، جامعه شناسی شهر، تهران : انتشار ، صص 74-9
|
+| نوشته شده توسط
فاطمه شریفی در شنبه دوم تیر 1386
|
معرفی کتابخانه های دیجیتال
